Chhath Puja 2026: lịch 4 ngày từ 13 đến 16/11 và nghi lễ thờ Mặt Trời

Ít lễ hội nào ở Ấn Độ đòi hỏi sự bền bỉ như Chhath Puja. Không có pandal dựng công phu, trung tâm của lễ là Mặt Trời, dòng sông và người phụ nữ đứng dưới nước, tay nâng nia tre đầy trái cây chờ ánh nắng cuối ngày. Năm 2026, lễ rơi vào ngay tuần sau Diwali, từ 13 đến 16/11. Bài viết tóm tắt lịch bốn ngày, ý nghĩa nghi lễ và những điều người Việt đang sống hoặc công tác ở Ấn Độ nên biết.

Chhath Puja là lễ gì, ai cử hành

Chhath Puja là lễ tạ ơn Surya, Thần Mặt Trời, và Chhathi Maiya, vị nữ thần được tín đồ cầu xin che chở cho con cái và sức khỏe gia đình. Trong quan niệm của người theo đạo Hindu, Mặt Trời là nguồn sống của muôn loài, nên việc dâng lễ lúc mặt trời lặn và lúc mặt trời mọc là cách bày tỏ lòng biết ơn trọn một vòng ngày đêm.

Cái tên Chhath bắt nguồn từ chữ chỉ số sáu, vì ngày lễ chính rơi vào ngày thứ sáu của nửa tháng trăng sáng tháng Kartik theo lịch Hindu. Lễ gắn bó sâu sắc nhất với Bihar, Jharkhand và miền đông Uttar Pradesh, đồng thời được cử hành ở vùng Terai của Nepal. Theo chân người Bihar đi làm ăn, Chhath nay có mặt ở Delhi, Mumbai và Kolkata, nơi cộng đồng nói tiếng Hindi và Bhojpuri rất đông.

Nếu muốn đặt Chhath vào bức tranh chung của các tín ngưỡng ở Ấn Độ, bạn có thể đọc thêm bài ngôn ngữ và tôn giáo ở Ấn Độ để hiểu vì sao cùng một mùa lễ mà mỗi vùng lại có một trọng tâm riêng.

Lịch Chhath Puja 2026 và ý nghĩa từng ngày

Các lịch panchang và trang lịch lễ mà chúng tôi đối chiếu đều thống nhất bốn mốc dưới đây. Trong lịch nghỉ lễ năm 2026 áp cho công chức trung ương Ấn Độ, Chhath Puja được ghi vào Chủ nhật 15/11 và xếp vào nhóm ngày nghỉ tự chọn. Lịch nghỉ ở từng bang có thể khác.

Người giữ lễ, gọi là vratin và phần lớn là phụ nữ, bước vào giai đoạn nhịn ăn nghiêm ngặt sau bữa tối ngày Kharna. Nhiều nguồn mô tả đây là kỳ nhịn kéo dài khoảng 36 giờ, không ăn và cũng không uống nước, cho đến khi dâng lễ bình minh xong. Gia đình và hàng xóm lo phần chuẩn bị lễ vật và mang đồ ra bến sông.

Lễ vật và bánh thekua

Lễ vật Chhath giản dị và gần với ruộng vườn. Người ta xếp lên nia tre hoặc rổ tre những thứ của mùa gặt: mía cả cây, chuối, dừa, chanh lớn, củ gừng tươi, khoai, hạt thóc. Món không thể thiếu là thekua, loại bánh làm từ bột mì, đường thốt nốt và bơ ghee, nặn thành hình tròn có hoa văn rồi chiên giòn. Thekua thường được làm tại nhà trong không gian sạch sẽ.

Bên bờ nước, người giữ lễ đứng ngâm mình đến ngang eo hoặc ngang ngực, quay mặt về phía Mặt Trời, nâng nia lễ và rót nước hoặc sữa làm lễ dâng gọi là arghya. Người thân đứng trên bờ hát những bài dân ca Chhath. Sau lễ bình minh, thekua và trái cây được chia cho mọi người như lộc của lễ. Khách được mời thekua nên nhận bằng tay phải.

Chhath Puja ở Kolkata năm 2026

Ở Kolkata, các bến sông dọc Hooghly, ao hồ trong khu dân cư và bến tạm dựng là nơi hành lễ chính, tối 15/11 và rạng sáng 16/11 thường kín người.

Theo hãng tin UNI ngày 4/11/2026, chính quyền bang Tây Bengal đang chuẩn bị khoảng 50 bến thay thế ở nam Kolkata, vì hai hồ Rabindra Sarobar và Subhas Sarobar không được dùng cho nghi lễ theo các hạn chế của tòa án. Chúng tôi chưa tìm được nguồn thứ hai xác nhận con số này cho năm 2026, nên người định tham dự ở khu nam thành phố nên theo dõi thông báo của chính quyền địa phương trước ngày lễ.

Giờ Mặt Trời ở Kolkata là thông tin quan trọng vì toàn bộ nghi lễ xoay quanh hai thời điểm này. Hai trang lịch thiên văn mà chúng tôi đối chiếu cùng ghi mặt trời lặn lúc 16 giờ 53 ngày 15/11 và mặt trời mọc khoảng 5 giờ 49 đến 5 giờ 50 sáng 16/11.

Lưu ý cho người Việt ở Ấn Độ dịp Chhath

• Tàu xe về Bihar rất đông: tuần trước và sau Chhath là cao điểm người lao động về quê. Ga Howrah, Sealdah và các chuyến đi Patna thường kín chỗ từ sớm, nếu có việc đi Bihar hay Jharkhand nên đặt vé trước nhiều tuần hoặc dời lịch.
• Ven sông Kolkata đông người: tối 15/11 và sáng 16/11 nhiều tuyến đường gần bến sông bị điều chỉnh. Tính thêm thời gian di chuyển nếu có hẹn làm việc hay ra sân bay.
• Tôn trọng khu vực hành lễ: không bước vào chỗ đã trải lễ vật, không mang giày dép xuống sát mép nước nơi người giữ lễ đứng, không hút thuốc hay ăn đồ mặn gần đó.
• Hỏi trước khi chụp ảnh: người giữ lễ đang nhịn ăn uống và tập trung cầu nguyện. Chụp từ xa, tắt đèn flash, không yêu cầu họ tạo dáng.
• Lịch làm việc với đối tác: đối tác gốc Bihar hoặc miền đông Uttar Pradesh có thể nghỉ cả tuần, nên tránh hẹn họp và giao hàng gấp từ 13 đến 16/11.

Chhath nối tiếp chuỗi lễ lớn của mùa thu, ngay sau Diwali. Xem lại lịch năm ngày đèn trong bài Diwali 2026 ngày nào nếu bạn đang lên kế hoạch cho cả tháng 11, hoặc tham khảo lịch các lễ hội lớn ở Ấn Độ để chọn thời điểm đi lại thuận tiện.

Câu hỏi thường gặp

Chhath Puja 2026 là ngày nào?

Lễ kéo dài bốn ngày từ thứ Sáu 13/11 đến thứ Hai 16/11/2026. Ngày chính là Chủ nhật 15/11, khi tín đồ dâng lễ lúc mặt trời lặn.

Chhath Puja có phải ngày nghỉ ở Kolkata không?

Ở cấp trung ương, Chhath Puja nằm trong danh sách ngày nghỉ tự chọn và năm nay rơi vào Chủ nhật. Lịch nghỉ của bang Tây Bengal và từng cơ quan có thể khác, nên hỏi trực tiếp nơi bạn làm việc.

Người nước ngoài có được đến xem lễ Chhath không?

Có thể đứng xem ở khu vực công cộng ven sông với thái độ tôn trọng. Nên đi cùng người quen địa phương, đứng phía sau người hành lễ, giữ trật tự và không chen xuống mép nước.

Chhath Puja cho thấy một mặt rất mộc mạc của đời sống tín ngưỡng Ấn Độ: bờ nước, ánh nắng, tre nứa và lòng kiên nhẫn của người giữ lễ. Lưu lại bài lịch Chhath Puja 2026 và giờ dâng lễ ở Kolkata để tiện xem lại khi sắp xếp lịch đi lại trong tuần lễ.