Jagaddhatri Puja Chandannagar 2026: lễ hội ánh sáng bên sông Hooghly

Khi Durga Puja ở Kolkata đã lùi xa và đèn Diwali vừa tắt, người Tây Bengal còn một lễ hội lớn nữa trong mùa thu: Jagaddhatri Puja. Nơi đón lễ rực rỡ nhất không phải Kolkata mà là Chandannagar, thị trấn nhỏ cách đó chưa đầy một giờ tàu, từng là thương điếm của Pháp. Người dân ở đây nổi tiếng cả nước với nghề làm đèn trang trí, và mấy đêm lễ là dịp họ trưng ra những công trình ánh sáng công phu nhất. Năm 2026, ngày chính của lễ rơi vào thứ Tư 18/11.

Nữ thần Jagaddhatri là ai

Tên Jagaddhatri có nghĩa là "người nâng đỡ thế giới". Bà được coi là một hình tướng của nữ thần Durga. Tượng thường có bốn tay cầm tù và, cung, đĩa và tên, mặc áo đỏ, ngồi trên lưng sư tử, dưới chân sư tử là một con voi. Trang lễ hội của Bộ Du lịch Ấn Độ kể lại một tích quen thuộc: các vị thần Lửa, Gió, Nước và Mặt Trăng tranh nhau ai mạnh nhất, nữ thần đặt trước họ một ngọn cỏ mà không ai đốt cháy hay thổi bay được, từ đó họ cúi đầu tôn thờ bà.

Lễ được tổ chức vào tuần trăng sáng của tháng Kartik theo lịch Bengal, ngày chính là Navami, tức mùng 9 âm lịch. Ở nhiều nơi trong bang, người ta chỉ cúng một ngày Navami. Riêng Chandannagar đón lễ trọn bốn ngày, bắt đầu từ Saptami.

Lịch lễ năm 2026 và lịch sử ở Chandannagar, Krishnanagar

Theo lịch Panchang, năm 2026 tithi Navami bắt đầu khoảng 6 giờ sáng 18/11 và kết thúc khoảng 7 giờ sáng 19/11 giờ Ấn Độ. Tính ngược lại, chuỗi bốn ngày ở Chandannagar rơi vào khoảng thứ Hai 16/11 đến thứ Năm 19/11. Đây cũng là thời điểm 10 ngày sau Diwali 8/11. Lịch rước và lịch hạ tượng do từng ban tổ chức công bố, nên kiểm tra thông báo của chính quyền địa phương và báo chí Kolkata trước khi đi.

Ở Krishnanagar (huyện Nadia), truyền thống thờ Jagaddhatri thường được gắn với Maharaja Krishnachandra Roy ở thế kỷ 18. Thị trấn này còn nổi tiếng với nghề nặn tượng đất sét. Ở Chandannagar, một số gia đình lâu đời có lễ cúng riêng từ hàng trăm năm, còn ngày nay phần lớn là các lễ cộng đồng do từng khu phố dựng. Tượng ở đây được làm từ rơm, nhiều lớp đất sét rồi sơn, tượng lớn có thể cao gần mười mét, trang sức đầu tượng làm bằng xốp shola, một nghề thủ công dân gian của Bengal.

Đèn Chandannagar và đám rước

Thứ khiến du khách đổ về Chandannagar là đèn. Thợ đèn ở đây làm những tấm bảng đèn LED dựng thành cổng, đường hầm, hình nhân vật hay cảnh trong truyện cổ, phủ kín các con phố chính. Đèn Chandannagar còn được thuê đi trang trí lễ hội ở nhiều nơi khác. Đêm cuối, các khu phố đưa tượng lên xe rước, mỗi xe là một tác phẩm ánh sáng, nối nhau ra bờ sông để hạ tượng. Đoàn rước kéo dài nhiều giờ và rất đông, nên chọn chỗ đứng sớm.

Nếu bạn đã từng dự lễ hội Durga Puja ở Kolkata, bạn sẽ thấy nhiều điểm giống: pandal dựng tạm, tượng nữ thần, dòng người đi xem suốt đêm. Điểm khác là quy mô nhỏ gọn hơn và phần đèn được đầu tư hơn hẳn.

Cách đi từ Kolkata và mẹo tránh đông

Chandannagar nằm ở bờ tây sông Hooghly, thuộc huyện Hooghly, cách Kolkata khoảng 37 km theo đường Grand Trunk. Cách thuận tiện nhất là tàu địa phương từ ga Howrah theo tuyến chính Howrah Bardhaman, xuống ga Chandannagar. Quãng đường khoảng 33 km, tàu chạy khoảng 50 đến 55 phút, giờ cao điểm cứ 10 đến 12 phút có một chuyến. Đi taxi hay xe thuê cũng được, nhưng đêm lễ đường vào trung tâm thường bị chặn và kẹt cứng.

• Đi ngày Saptami hoặc Ashtami nếu muốn xem đèn thoải mái hơn, Navami thường đông nhất.
• Đến từ chiều muộn, xem vài pandal lúc trời chạng vạng, rồi ở lại khi đèn bật hết.
• Ghi giờ chuyến tàu cuối về Howrah, ga đêm lễ rất đông, nên ra ga sớm.
• Mang giày đi bộ êm, ít đồ, giữ kỹ điện thoại và ví trong đám đông.
• Ăn ở quán đông khách, uống nước đóng chai.

Kết hợp thăm phố Pháp cũ

Chandannagar là thương điếm của Công ty Đông Ấn Pháp từ cuối thế kỷ 17, thuộc Pháp, xen giữa vài giai đoạn bị Anh chiếm giữ, tới năm 1950 rồi sáp nhập vào bang Tây Bengal ngày 2/10/1954. Ban ngày, bạn có thể đi bộ dọc The Strand, con đường ven sông rợp bóng cây dài khoảng 700 m, ghé nhà thờ Thánh Tâm khánh thành năm 1884 và Bảo tàng Chandernagore lưu giữ hiện vật thời Pháp. Bảo tàng có ngày nghỉ trong tuần, nên kiểm tra trước. Một ngày ở đây cho bạn thấy thêm một lớp lịch sử của vùng Bengal, bên cạnh dấu ấn Anh ở Kolkata mà bài khám phá Kolkata đã giới thiệu.

Những lễ hội như Jagaddhatri cũng là sợi dây chung của người nói tiếng Bengal hai bên biên giới, chuyện ấy được kể trong bài người Bengal hai bờ biên giới.

Câu hỏi thường gặp

Jagaddhatri Puja 2026 là ngày nào?

Ngày chính Navami là thứ Tư 18/11/2026. Ở Chandannagar lễ kéo dài khoảng bốn ngày quanh mốc này.

Nên xem Jagaddhatri Puja ở Chandannagar hay Krishnanagar?

Muốn xem đèn và đoàn rước ánh sáng thì chọn Chandannagar, gần Kolkata hơn. Muốn tìm hiểu truyền thống lâu đời gắn với hoàng gia Nadia thì đi Krishnanagar.

Đi về trong ngày từ Kolkata được không?

Được. Tàu từ Howrah chưa tới một giờ. Chỉ cần ra ga sớm vì đêm lễ hành khách rất đông.

Nếu bạn ở Kolkata giữa tháng 11, một buổi tối ở Chandannagar là trải nghiệm đáng giá. Lưu bài Jagaddhatri Puja Chandannagar này để xem lại lịch và đường đi, và nhớ cập nhật thông báo chính thức về giờ rước tượng.