Quan hệ Việt Nam – Bangladesh: hơn 50 năm hữu nghị và hợp tác

Quan hệ Việt Nam – Bangladesh ít khi lên trang nhất, nhưng lại có những điểm chung bất ngờ: hai quốc gia đông dân, trồng lúa nước, sống nhờ châu thổ và cùng đi lên từ chiến tranh giành độc lập. Hơn 50 năm sau ngày lập quan hệ ngoại giao, hai nước đang tìm cách đưa thương mại vượt mốc 2 tỷ USD. Dưới đây là bức tranh tổng quan để bạn hiểu mối quan hệ này đang ở đâu.

Khởi đầu năm 1973 và những điểm tương đồng

Việt Nam và Bangladesh chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao cấp đại sứ ngày 11/2/1973, chưa đầy hai năm sau khi Bangladesh tuyên bố độc lập. Việt Nam nằm trong số những nước sớm công nhận nhà nước mới ở Nam Á. Phía Bangladesh thường nhắc lại rằng nhà lập quốc Sheikh Mujibur Rahman từng ủng hộ cuộc đấu tranh thống nhất của Việt Nam, và năm 1973 Dhaka cũng công nhận Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.

Hai nước có nhiều nét giống nhau về điều kiện phát triển: dân số đông, nông nghiệp lúa gạo giữ vai trò lớn, đồng bằng thấp chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu. Năm 2023, nhân kỷ niệm 50 năm quan hệ, Đại sứ quán Việt Nam tại Dhaka nêu mục tiêu chung của hai nước là trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao vào năm 2030. Bạn có thể xem thêm tổng quan về đất nước Bangladesh để hình dung rõ hơn đối tác này.

Các chuyến thăm cấp cao đáng nhớ

Quan hệ chính trị được duy trì qua các chuyến thăm định kỳ, chủ yếu theo chiều từ Dhaka sang Hà Nội:

• Tháng 5/2004: Thủ tướng Khaleda Zia thăm Việt Nam, được xem là chuyến thăm đầu tiên của một người đứng đầu chính phủ Bangladesh.
• Năm 2012: Thủ tướng Sheikh Hasina thăm Việt Nam.
• Tháng 8/2015: Tổng thống Mohammad Abdul Hamid thăm cấp nhà nước, hội đàm với Chủ tịch nước Trương Tấn Sang.
• Năm 2017: Chủ tịch Quốc hội Bangladesh Shirin Sharmin Chaudhury thăm Việt Nam.
• Tháng 9/2023: Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm chính thức Bangladesh nhân dịp 50 năm quan hệ, hai Quốc hội ký biên bản ghi nhớ hợp tác.

Sau tổng tuyển cử tháng 2/2026 ở Bangladesh, kênh đối ngoại tiếp tục được duy trì. Tại lễ kỷ niệm Quốc khánh Việt Nam ở Dhaka cuối tháng 8/2026, Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Bangladesh Shama Obaed Islam đánh giá cao hợp tác nông nghiệp và bày tỏ mong muốn mở rộng sang dược phẩm, viễn thông và du lịch.

Thương mại hai chiều: con số và cơ cấu

Kim ngạch song phương tăng chậm nhưng đều. Theo Bộ Công Thương, năm 2024 thương mại hai chiều đạt khoảng 1,1 tỷ USD. Thông tin từ Đại sứ quán Việt Nam tại Dhaka cho biết con số năm 2025 vào khoảng 1,2 tỷ USD.

Việt Nam xuất sang Bangladesh chủ yếu thép, clinker, xi măng, gạo, máy móc và hàng tiêu dùng. Chiều ngược lại, Việt Nam nhập dược phẩm, nguyên liệu dệt may, sợi đay và thực phẩm Halal. Cán cân nghiêng mạnh về phía Việt Nam. Doanh nghiệp quan tâm có thể đọc thêm kinh nghiệm xuất khẩu hàng Việt sang Bangladesh.

Hạt gạo và hợp tác nông nghiệp

Bangladesh tự sản xuất phần lớn lương thực nhưng vẫn nhập gạo khi thiên tai làm mất mùa hoặc cần bổ sung dự trữ. Việt Nam là một trong các nguồn cung quen thuộc. Tháng 1/2025, Cơ quan Mua sắm công Bangladesh phê duyệt mua 100.000 tấn gạo trắng từ Việt Nam theo hình thức liên chính phủ (G2G), với giá 474,25 USD mỗi tấn, nhà cung cấp là Tổng công ty Lương thực miền Nam.

Ngoài mua bán gạo, nông nghiệp được cả hai phía xem là lĩnh vực còn nhiều dư địa. Giống lúa chịu mặn, nuôi trồng thủy sản và thích ứng với nước biển dâng là những chủ đề mà hai vùng châu thổ có thể chia sẻ kinh nghiệm.

Lĩnh vực mới: dược phẩm, Halal và đường bay thẳng

Kỳ họp lần thứ ba Tiểu ban Thương mại hỗn hợp Việt Nam – Bangladesh diễn ra tại Bangladesh từ ngày 13 đến 15/5/2025. Tại đây, phía Việt Nam đề xuất cơ chế công nhận lẫn nhau về chứng nhận Halal, còn phía Bangladesh đề nghị lập nhóm công tác kỹ thuật về dược phẩm, ngành mà nước này có thế mạnh xuất khẩu.

Một nút thắt khác là giao thông. Hiện chưa có chuyến bay thẳng Hà Nội – Dhaka hay TP.HCM – Dhaka, hành khách thường quá cảnh qua Bangkok, Kuala Lumpur hoặc Singapore. Hai bên đang đàm phán hiệp định vận chuyển hàng không mới, nhưng đến cuối tháng 8/2026 văn bản này chưa được ký. Nếu bạn định sang Bangladesh, hãy chuẩn bị trước thủ tục theo hướng dẫn trong bài visa Bangladesh cho người Việt và luôn đối chiếu với cổng thông tin chính thức.

Giới hạn và thách thức của quan hệ

Nhìn khách quan, quan hệ Việt Nam – Bangladesh còn nhiều dư địa nhưng cũng có giới hạn rõ ràng:

• Mất cân đối thương mại: Bangladesh nhập nhiều hơn xuất, nên phía bạn thường đề nghị Việt Nam mua thêm hàng dệt may, dược phẩm, đay và da giày. Doanh nghiệp Việt cũng bày tỏ mong muốn nhập thêm để cân bằng.
• Cạnh tranh trực tiếp: cả hai đều là cường quốc xuất khẩu dệt may, nên ở thị trường thứ ba họ là đối thủ hơn là đối tác.
• Khoảng cách thông tin: doanh nghiệp hai bên còn ít hiểu nhau về quy định, thanh toán và rủi ro tỷ giá, khiến nhiều giao dịch phải qua trung gian.
• Biến động trong nước: thay đổi chính trị ở Bangladesh giai đoạn 2024–2026 khiến một số kế hoạch hợp tác bị lùi lịch.

Hai châu thổ lúa nước có nhiều điều để học hỏi nhau, nhưng muốn đi xa, quan hệ cần thêm đường bay thẳng và một cán cân thương mại hài hòa hơn.

Ban biên tập

Câu hỏi thường gặp

Việt Nam và Bangladesh lập quan hệ ngoại giao năm nào?

Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 11/2/1973. Năm 2023 đánh dấu tròn 50 năm và được hai bên kỷ niệm bằng nhiều hoạt động.

Kim ngạch thương mại Việt Nam – Bangladesh hiện là bao nhiêu?

Năm 2025 kim ngạch hai chiều vào khoảng 1,2 tỷ USD. Hai bên đặt mục tiêu sớm đạt 2 tỷ USD.

Có chuyến bay thẳng giữa Việt Nam và Bangladesh không?

Tính đến thời điểm viết bài thì chưa có, hành khách phải quá cảnh ở nước thứ ba. Hai nước đang đàm phán hiệp định hàng không để mở đường bay thẳng.

Kết luận

Quan hệ Việt Nam – Bangladesh có nền tảng chính trị từ năm 1973 và những điểm tương đồng sâu sắc về nông nghiệp, khí hậu, khát vọng phát triển. Thương mại khoảng 1,2 tỷ USD còn khiêm tốn so với quy mô hai nền kinh tế, nhưng dược phẩm, Halal và đường bay thẳng có thể mở ra giai đoạn mới. Lưu lại bài viết về quan hệ Việt Nam – Bangladesh để đọc lại khi cần.