Bangladesh⇄Ấn Độ Cổng thông tin tiếng Việt độc lập · Kết nối thông tin, mở rộng cơ hội hợp tác
Liên hệ
Quan hệ quốc tế

IORA là gì: Hiệp hội Vành đai Ấn Độ Dương và vai trò Ấn Độ

IORA là tổ chức khu vực quy tụ các nước ven Ấn Độ Dương từ châu Phi, Trung Đông tới Nam Á, Đông Nam Á và Australia. Bài viết giải thích IORA ra đời thế nào, làm gì, vai trò của Ấn Độ và Bangladesh, Việt Nam có liên quan ra sao.

IORA là gì: Hiệp hội Vành đai Ấn Độ Dương và vai trò Ấn Độ

Nếu đặt ngón tay lên bản đồ và đi một vòng quanh Ấn Độ Dương, bạn sẽ chạm vào Nam Phi, Kenya, Oman, Ấn Độ, Bangladesh, Thái Lan, Indonesia rồi tới Australia. Những nước rất khác nhau về ngôn ngữ, tôn giáo và trình độ phát triển ấy có chung một vùng biển. IORA là gì và vì sao tổ chức này được nhắc nhiều hơn từ khi Ấn Độ nhận ghế chủ tịch? Bài viết trả lời lần lượt.

IORA là gì và ra đời khi nào

IORA là viết tắt của Indian Ocean Rim Association, tức Hiệp hội Vành đai Ấn Độ Dương. Theo trang chính thức iora.int, hiệp hội được thành lập ngày 7/3/1997, tiền thân là Sáng kiến Vành đai Ấn Độ Dương khởi động tháng 3/1995. Tài liệu giới thiệu của IORA cho biết ý tưởng bắt nguồn từ chuyến thăm Ấn Độ năm 1995 của Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela, khi ông kêu gọi các nước ven Ấn Độ Dương hợp tác như một khối. Tính tới năm 2026, IORA đã hoạt động 29 năm.

Ban Thư ký IORA đặt tại Ebene, Mauritius. Cơ quan ra quyết định cao nhất là Hội đồng Bộ trưởng, họp thường niên. Theo trang Manorama Yearbook của Ấn Độ, IORA khởi đầu với 14 thành viên và nay có 23.

Thành viên và đối tác đối thoại

Danh sách trên iora.int gồm 23 quốc gia thành viên. Ấn Độ là thành viên sáng lập từ năm 1997, Bangladesh gia nhập năm 1999. Các thành viên khác trải dài từ Australia, Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan ở phía đông, qua Sri Lanka, Maldives, Iran, Oman, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Yemen, tới Kenya, Tanzania, Mozambique, Madagascar, Nam Phi, Mauritius, Seychelles, Comoros, Somalia. Pháp là thành viên từ năm 2020 nhờ các vùng lãnh thổ hải ngoại ở Ấn Độ Dương.

IORA còn có 12 đối tác đối thoại: Trung Quốc, Ai Cập, Liên minh châu Âu, Đức, Italy, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh và Mỹ. Đối tác đối thoại được dự một số cuộc họp và tài trợ dự án, nhưng không có quyền như thành viên.

IORA qua các con số1997Năm thành lập23Quốc gia thành viên12Đối tác đối thoạiMauritiusNơi đặt Ban Thư ký
Một số thông tin cơ bản theo iora.int

Sáu lĩnh vực ưu tiên và hai vấn đề xuyên suốt

Theo tài liệu giới thiệu chính thức của IORA, hiệp hội tập trung vào sáu lĩnh vực ưu tiên.

  1. An toàn và an ninh hàng hải: xét ở khía cạnh dân sự, đây là những việc như an toàn đi lại trên biển, tìm kiếm cứu nạn, bảo vệ tuyến hàng hải thương mại.
  2. Thuận lợi hóa thương mại và đầu tư: giảm rào cản, chia sẻ quy trình hải quan, kết nối doanh nghiệp.
  3. Quản lý nghề cá: khai thác bền vững, chống đánh bắt cạn kiệt nguồn lợi.
  4. Quản lý rủi ro thiên tai: cảnh báo sớm bão, sóng thần, phối hợp cứu trợ.
  5. Hợp tác học thuật, khoa học và công nghệ: mạng lưới đại học, viện nghiên cứu đại dương.
  6. Du lịch và giao lưu văn hóa: quảng bá điểm đến ven biển, giao lưu nhân dân.

Hai vấn đề xuyên suốt là kinh tế biển xanh và trao quyền kinh tế cho phụ nữ. Với các nước có nghề cá ven bờ như Bangladesh, Sri Lanka hay Madagascar, những chủ đề này gắn trực tiếp với sinh kế của hàng triệu người.

Ấn Độ giữ ghế chủ tịch 2025 đến 2027

Chủ tịch IORA do Hội đồng Bộ trưởng bầu, nhiệm kỳ hai năm. Manorama Yearbook và trang Chronicle India cùng cho biết Ấn Độ giữ ghế chủ tịch giai đoạn 2025 đến 2027, trước đó là phó chủ tịch. Manorama ghi Ấn Độ chính thức nhận ghế từ tháng 11/2025. Theo danh sách của IORA, Ấn Độ từng làm chủ tịch giai đoạn 2011 đến 2012, còn Bangladesh giữ ghế từ 2021 đến 2023.

Một hoạt động nổi bật trong nhiệm kỳ này là Đối thoại Ấn Độ Dương lần thứ 10, theo Manorama tổ chức tại New Delhi ngày 7 và 8/5/2026 với chủ đề khu vực Ấn Độ Dương trong một thế giới chuyển đổi. Đây là diễn đàn mở cho cả quan chức, viện nghiên cứu và xã hội dân sự. Việc chủ trì IORA phù hợp với hướng đối ngoại biển của Ấn Độ, song song với Chính sách Hành động hướng Đông dành cho Đông Nam Á.

Việt Nam có quan hệ gì với IORA

Câu trả lời ngắn gọn: Việt Nam không phải thành viên và cũng không nằm trong danh sách 12 đối tác đối thoại của IORA. Về địa lý, Việt Nam nằm bên Biển Đông thuộc Thái Bình Dương, không có bờ biển trên Ấn Độ Dương.

Dù vậy, IORA vẫn đáng để người Việt quan tâm. Hàng hóa Việt Nam đi Nam Á, Trung Đông và Đông Phi phần lớn đều đi qua Ấn Độ Dương. Bốn nước ASEAN là Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan đều là thành viên IORA, cùng với các đối tác lớn của Việt Nam như Ấn Độ, Australia. Chuẩn mực về nghề cá, an toàn hàng hải hay kinh tế biển xanh mà IORA bàn thảo vì thế có ảnh hưởng gián tiếp tới doanh nghiệp vận tải và xuất khẩu Việt Nam.

So sánh IORA, BIMSTEC và SAARC

Ba tổ chức thường bị nhầm với nhau vì cùng có Ấn Độ và Bangladesh. Bảng dưới tóm tắt điểm khác biệt.

Tiêu chí IORA BIMSTEC SAARC
Năm lập 1997 1997 1985
Số thành viên 23 7 8
Ban Thư ký Ebene, Mauritius Dhaka, Bangladesh Kathmandu, Nepal
Phạm vi Các nước ven Ấn Độ Dương Các nước quanh Vịnh Bengal Các nước Nam Á
Ấn Độ, Bangladesh Đều là thành viên Đều là thành viên Đều là thành viên
Việt Nam Không tham gia Không tham gia Không tham gia

Người muốn tìm hiểu sâu hơn có thể đọc thêm bài BIMSTEC là gì và SAARC là gì. Điểm riêng của IORA là phạm vi rộng nhất, nối ba châu lục bằng một đại dương.

Ba tổ chức khu vực có Ấn ĐộIORA: 23 nước ven Ấn Độ Dương, từ 1997BIMSTEC: 7 nước Vịnh Bengal, từ 1997SAARC: 8 nước Nam Á, từ 1985
Phạm vi của ba tổ chức khu vực

Câu hỏi thường gặp

IORA có bao nhiêu thành viên?

Theo iora.int, IORA có 23 quốc gia thành viên và 12 đối tác đối thoại.

Ai đang làm chủ tịch IORA?

Ấn Độ, nhiệm kỳ 2025 đến 2027. Chủ tịch được Hội đồng Bộ trưởng bầu với nhiệm kỳ hai năm.

Việt Nam có phải là thành viên IORA không?

Không. Việt Nam không phải thành viên và không nằm trong danh sách đối tác đối thoại hiện tại của IORA.

Kết luận

Hiểu IORA là gì giúp người đọc thấy rõ hơn tầm nhìn biển của Ấn Độ và vị trí của Bangladesh trong một cộng đồng rộng hơn Nam Á. Dù Việt Nam đứng ngoài hiệp hội, các chủ đề IORA theo đuổi như nghề cá bền vững, ứng phó thiên tai và kinh tế biển xanh vẫn gần với lợi ích của doanh nghiệp và ngư dân Việt.

Thông tin chỉ để tham khảo, cập nhật theo thời điểm đăng bài. Thủ tục, lệ phí hãy kiểm tra lại trên trang chính thức.
↑