Hợp tác nông nghiệp Việt Nam Bangladesh: gạo, giống lúa, nông sản

Bangladesh có hơn 170 triệu dân và cơm là bữa ăn chính của hầu hết gia đình. Khi mùa màng gặp bão lũ hay giá trong nước tăng, chính phủ nước này thường nhập gạo để bình ổn thị trường. Việt Nam, một trong những nước xuất khẩu gạo lớn của thế giới, vì thế trở thành đối tác tự nhiên. Đó là xuất phát điểm của hợp tác nông nghiệp Việt Nam Bangladesh, một mảng nhỏ nhưng thực chất trong quan hệ Việt Nam Bangladesh.

Bản ghi nhớ thương mại gạo từ năm 2011

Theo báo Công an Nhân dân và tạp chí The Leader, hai nước ký bản ghi nhớ về thương mại gạo lần đầu ngày 18/4/2011 tại Hà Nội. Văn bản hết hạn cuối năm 2013, được ký lại ngày 2/1/2014 với hiệu lực tới hết năm 2016. Ngày 23/5/2017, trong chuyến thăm Việt Nam của Bộ trưởng Bangladesh Md Quamrul Islam, ông và Bộ trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh ký gia hạn thêm năm năm, tới năm 2022.

Điểm cốt lõi của bản ghi nhớ là Việt Nam sẵn sàng bán cho Bangladesh tối đa 1 triệu tấn gạo mỗi năm. Đây là mức trần, khối lượng thực tế tùy theo nhu cầu nhập khẩu hằng năm của Bangladesh. Cách làm này giúp phía Bangladesh có nguồn cung dự phòng ổn định, còn doanh nghiệp Việt Nam có kênh bán hàng giữa hai chính phủ ít rủi ro thanh toán.

Hợp đồng 100.000 tấn gạo trắng đầu năm 2025

Việt Nam News và báo The Star của Malaysia cùng đưa tin ngày 20/2/2025 rằng Bangladesh nhập 100.000 tấn gạo trắng của Việt Nam theo hình thức hợp đồng giữa hai chính phủ. Cơ quan Mua sắm công Bangladesh duyệt đề xuất của Bộ Lương thực nước này ngày 28/1/2025. Đơn vị cung cấp là Tổng công ty Lương thực miền Nam Vinafood II.

Giá bán được công bố là 474,25 USD mỗi tấn, cao hơn mặt bằng gạo trắng trên thị trường quốc tế lúc đó. Hai nguồn giải thích mức giá này nhờ chất lượng ổn định và uy tín của gạo Việt. Nhân ra, giá trị lô hàng vào khoảng 47,4 triệu USD. Số gạo được dùng cho chương trình bán gạo giá rẻ của chính phủ Bangladesh bắt đầu từ tháng 2/2025.

Cũng theo hai nguồn trên, năm 2023 Bangladesh nhập gần 2 triệu tấn gạo từ nhiều nước như Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam và Myanmar. Nghĩa là gạo Việt phải cạnh tranh trực tiếp với các nhà cung cấp gần về địa lý, và lợi thế nằm ở chất lượng cũng như khả năng giao hàng đúng hẹn.

Chiều ngược lại: khoai tây Bangladesh vào Việt Nam

Thương mại nông sản không chỉ đi một chiều. Theo The Daily Star và The Financial Express của Bangladesh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam đã chấp thuận cho Bangladesh xuất khẩu khoai tây sang Việt Nam, với hàng có thể bắt đầu đi từ ngày 27/3/2026. Quá trình đăng ký do Đại sứ quán Bangladesh tại Hà Nội khởi động từ tháng 5/2025, phối hợp với các bộ thương mại, nông nghiệp và lương thực của nước này.

Theo quy trình được mô tả, nước xuất khẩu phải nộp hồ sơ đăng ký để phía Việt Nam thẩm định trước khi cấp phép. Đại sứ Bangladesh tại Việt Nam Md. Lutfor Rahman cho rằng quyết định này mở cơ hội cho nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu, góp phần giảm chênh lệch cán cân thương mại, đồng thời mở đường cho các sản phẩm khác như vừng. Bangladesh trồng nhiều khoai tây vào mùa khô, đặc điểm được giới thiệu kỹ hơn trong bài nông nghiệp Bangladesh.

Giống lúa, chuyên gia và những hướng còn để ngỏ

Cả hai nước đều trồng lúa trên vùng châu thổ thấp, chịu tác động của nước mặn và lũ. Bangladesh có Viện Nghiên cứu Lúa Bangladesh BRRI, Việt Nam có các viện lúa ở đồng bằng sông Cửu Long và phía Bắc. Về lý thuyết, trao đổi giống chịu mặn, kỹ thuật canh tác và chuyên gia là hướng hợp tác hợp lý. Tuy vậy, trong các nguồn đã kiểm tra, chưa thấy thông tin công khai về một thỏa thuận cụ thể giữa BRRI với một viện lúa Việt Nam, nên bài viết không nêu chi tiết.

Tương tự, thủy sản và thức ăn chăn nuôi là những ngành mà người làm thương mại hai nước thường nhắc tới như tiềm năng, nhưng chưa có số liệu song phương riêng đủ tin cậy để đưa vào đây. Người quan tâm nên theo dõi thông báo của Thương vụ Việt Nam tại Bangladesh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Mục tiêu thương mại 2 tỷ USD

Tại lễ kỷ niệm 81 năm Quốc khánh Việt Nam ở Dhaka tối 30/8/2026, theo VOV và Việt Nam News, Đại sứ Nguyễn Mạnh Cường cho biết thương mại hai chiều năm 2025 đạt khoảng 1,2 tỷ USD và hai bên đang hướng tới mục tiêu 2 tỷ USD. Quốc vụ khanh Ngoại giao Bangladesh Shama Obaed Islam phát biểu thay mặt chính phủ nước chủ nhà, trong đó nông nghiệp được nêu là một lĩnh vực hợp tác.

Để đi từ 1,2 lên 2 tỷ USD, kim ngạch cần tăng thêm khoảng 67%. Nông sản khó tự gánh toàn bộ phần tăng này, nhưng các hợp đồng gạo lớn và việc mở cửa cho nông sản Bangladesh có thể đóng góp đáng kể, bên cạnh dệt may, máy móc và hàng tiêu dùng. Danh sách mặt hàng chủ lực hiện nay có trong bài xuất khẩu Việt Nam sang Bangladesh.

Câu hỏi thường gặp

Bangladesh mua gạo Việt Nam theo hình thức nào?

Chủ yếu qua hợp đồng giữa hai chính phủ, dựa trên bản ghi nhớ thương mại gạo ký từ năm 2011. Lô 100.000 tấn năm 2025 là một ví dụ, do Vinafood II cung cấp.

Khoai tây Bangladesh được bán ở Việt Nam từ khi nào?

Theo báo chí Bangladesh, hàng có thể xuất từ ngày 27/3/2026 sau khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam chấp thuận hồ sơ đăng ký.

Thương mại Việt Nam Bangladesh hiện là bao nhiêu?

Khoảng 1,2 tỷ USD năm 2025, theo phát biểu của Đại sứ Việt Nam tại Bangladesh được VOV và Việt Nam News đưa tin. Mục tiêu hai bên nêu ra là 2 tỷ USD.

Kết luận

Từ bản ghi nhớ gạo năm 2011 tới lô khoai tây đầu tiên được cấp phép năm 2026, hợp tác nông nghiệp Việt Nam Bangladesh đang dần có hai chiều rõ rệt. Những bước tiếp theo về giống lúa, chuyên gia và thủy sản còn cần được hai bên cụ thể hóa, và đó là phần doanh nghiệp, nhà nghiên cứu nên theo dõi.