Việt Nam là nước đối tác BRICS: ý nghĩa và vai trò chủ tịch của Ấn Độ

Giữa tháng 9/2026, Bharat Mandapam ở New Delhi đón lãnh đạo các nước BRICS dự hội nghị thượng đỉnh lần thứ 18. Trên danh sách các nước đối tác được nước chủ nhà công bố có tên Việt Nam, cùng Malaysia và Thái Lan. Với nhiều độc giả, câu hỏi đầu tiên là: đối tác BRICS là gì, khác thành viên ở đâu và Việt Nam được gì? Bài này trả lời lần lượt bằng giọng trung tính, dựa trên các thông tin đã được công bố.

BRICS là gì

BRICS là nhóm hợp tác của các nền kinh tế mới nổi. Tên gọi ghép từ chữ cái đầu của Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, sau thêm Nam Phi. Nhóm họp thượng đỉnh lần đầu năm 2009 và kết nạp Nam Phi năm 2010. BRICS không phải liên minh quân sự hay khối thương mại có hiệp định ràng buộc, mà là diễn đàn để các nước bàn về tài chính, thương mại, phát triển, y tế, giáo dục và cải cách các thể chế quốc tế.

Từ năm 2024, nhóm mở rộng mạnh. Ai Cập, Ethiopia, Iran và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất gia nhập từ đầu năm 2024, Indonesia trở thành thành viên chính thức ngày 6/1/2025, nước Đông Nam Á đầu tiên. Danh sách do Ấn Độ công bố trong năm chủ tịch 2026 có 11 thành viên, trong đó có Ả Rập Xê Út.

Thành viên và nước đối tác khác nhau thế nào

Quy chế nước đối tác ra đời khi BRICS gửi lời mời tới 13 nước tại Hội nghị thượng đỉnh Kazan tháng 10/2024. Các quan hệ đối tác bắt đầu có hiệu lực từ tháng 1/2025 với những nước chấp thuận. Việt Nam nằm trong nhóm được mời tại Kazan và chính thức là nước đối tác trong năm 2025.

Nói gọn, đối tác là hình thức tham gia mềm hơn. Nước đối tác có thể dự các cuộc họp mở rộng, tham gia các chương trình hợp tác cụ thể mà không chịu đầy đủ trách nhiệm của thành viên. Cách hiểu chính xác về quyền và nghĩa vụ nên theo các thông cáo chính thức của Bộ Ngoại giao Việt Nam.

Ấn Độ làm chủ tịch BRICS 2026

Ấn Độ nhận vai trò chủ tịch luân phiên từ ngày 1/1/2026, lần thứ tư sau các năm 2012, 2016 và 2021. Chủ đề năm chủ tịch là xây dựng vì khả năng chống chịu, đổi mới, hợp tác và bền vững. Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 18 diễn ra ngày 12 và 13/9/2026 tại trung tâm hội nghị Bharat Mandapam, New Delhi.

Các nội dung Ấn Độ ưu tiên gồm chuỗi cung ứng bền vững, thanh toán xuyên biên giới và sử dụng đồng nội tệ trong thương mại. Đây đều là lĩnh vực Ấn Độ có kinh nghiệm, nhất là hệ thống thanh toán số. Bức tranh về quy mô và động lực của nền kinh tế này có trong bài kinh tế Ấn Độ tăng trưởng.

Ngân hàng Phát triển Mới và câu chuyện Bangladesh

Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) do năm nước BRICS sáng lập theo hiệp định ký tháng 7/2014, hoạt động từ năm 2015, trụ sở tại Thượng Hải. Ngân hàng cho vay các dự án hạ tầng và phát triển bền vững. Chủ tịch hiện nay là bà Dilma Rousseff, cựu Tổng thống Brazil.

Điều ít người biết là NDB kết nạp cả những nước không phải thành viên BRICS. Bangladesh gia nhập NDB năm 2021, cùng thời gian với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Sau đó Ai Cập, Algeria và Uzbekistan cũng tham gia. Như vậy Bangladesh có quan hệ với BRICS qua kênh tài chính dù không nằm trong danh sách thành viên hay đối tác. Việt Nam hiện chưa phải thành viên NDB.

Ý nghĩa với Việt Nam

• Đa dạng hóa quan hệ. Quy chế đối tác phù hợp chính sách đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam, bổ sung cho ASEAN, APEC, các hiệp định thương mại tự do đã ký.
• Thương mại. Nhóm BRICS và các nước đối tác có dân số đông và nhiều thị trường tiêu thụ lớn. Đối thoại thường xuyên hơn giúp doanh nghiệp Việt nắm thông tin chính sách sớm hơn.
• Vốn phát triển. Việt Nam chưa phải thành viên NDB, nhưng sự gần gũi với nhóm giúp hai bên hiểu nhau hơn nếu sau này có nhu cầu hợp tác.
• Thanh toán. Ngoài khuôn khổ BRICS, tháng 5/2026 các đơn vị vận hành thanh toán quốc gia của Việt Nam và Ấn Độ đã ký bản ghi nhớ kết nối thanh toán bằng mã QR. Đây là hợp tác song phương, nhưng cùng hướng với ưu tiên thanh toán xuyên biên giới mà Ấn Độ đưa ra ở BRICS.

Với Ấn Độ, Việt Nam là đối tác chiến lược toàn diện tăng cường từ tháng 5/2026, xem thêm bài quan hệ Việt Nam Ấn Độ. Ở quy mô khu vực Vịnh Bengal, Ấn Độ còn tham gia một khuôn khổ khác được giới thiệu trong bài BIMSTEC là gì.

Câu hỏi thường gặp

Việt Nam có phải thành viên BRICS không?

Không. Việt Nam là nước đối tác, một quy chế khác với thành viên chính thức. Trong khu vực Đông Nam Á, Indonesia là thành viên, còn Việt Nam, Malaysia và Thái Lan là nước đối tác.

Hội nghị BRICS 2026 diễn ra khi nào, ở đâu?

Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 18 diễn ra ngày 12 và 13/9/2026 tại Bharat Mandapam, New Delhi, dưới sự chủ trì của Ấn Độ.

Bangladesh có trong BRICS không?

Bangladesh không có tên trong danh sách thành viên và đối tác năm 2026, nhưng là thành viên Ngân hàng Phát triển Mới từ năm 2021.

Lời kết

Quy chế đối tác BRICS là một kênh đối ngoại bổ sung, không thay thế các quan hệ sẵn có của Việt Nam. Năm Ấn Độ làm chủ tịch giúp người đọc Việt Nam theo dõi nhóm này qua lăng kính quen thuộc hơn. Chúng tôi sẽ cập nhật bài Việt Nam đối tác BRICS khi có văn kiện hay chương trình hợp tác mới.